Γλαύκωμα

   Ο όρος γλαύκωμα χρησιμοποιείται για μια ομάδα παθήσεων που προσβάλουν το οπτικό νεύρο και μπορούν να προκαλέσουν σημαντική απώλεια της όρασης. Είναι μια ύπουλη νόσος που δεν έχει συγκεκριμένα συμπτώματα με αποτέλεσμα να μη γίνεται αντιληπτή από τους ασθενείς. Το γλαύκωμα συνδέεται συνήθως με αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (ΕΟΠ) εξ αιτίας αδυναμίας απαγωγής ενός υγρού (υδατοειδές υγρό) που φυσιολογικά παράγεται στο εσωτερικό του οφθαλμού.

Φυσιολογικό οπτικό νεύρο

Οπτικό νεύρο με γλαυκωματικές αλλοιώσεις


   Οι συνηθισμένες τιμές της ενδοφθάλμιας πίεσης κυμαίνονται μεταξύ 10-20 mm Hg. Η αύξηση της ΕΟΠ πάνω από τα 20 mm Hg συχνά προκαλεί σοβαρές βλάβες στη λειτουργία των γαγγλιακών κυττάρων και των νευρικών ινών του αμφιβληστροειδούς και επακόλουθα στο οπτικό νεύρο.

img

Απώλεια όρασης λόγω γλαυκώματος

   Το θέμα των τιμών της φυσιολογικής ενδοφθάλμιας πίεσης έχει απασχολήσει πολύ την οφθαλμολογία καθώς έχει διαπιστωθεί πως υπάρχουν άτομα με ΕΟΠ σημαντικά υψηλότερη από 20 mm Hg που δεν παρουσιάζουν γλαυκωματικές αλλοιώσεις (οφθαλμική υπερτονία), ενώ αντίθετα άλλοι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν τυπικές γλαυκωματικές βλάβες ενώ έχουν ΕΟΠ εντός των φυσιολογικών ορίων (γλαύκωμα χαμηλής πιέσεως). Με αφορμή τα παραπάνω έγιναν έρευνες που έχουν οδηγήσει στα εξής συμπεράσματα:

   • H εμφάνιση γλαυκωματικών αλλοιώσεων δεν εξαρτάται μόνο από την ΕΟΠ αλλά και από:

      α) την κληρονομικότητα
      β) την κατάσταση του αγγειακού συστήματος
      γ) την ύπαρξη υψηλής μυωπίας
      δ) την κατασκευή του οπτικού νεύρου
      ε) τις διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης
      στ) την ηλικία, τη λήψη ορισμένων φαρμάκων όπως η κορτιζόνη, και άλλους υπό διερεύνηση παράγοντες

   • Οι ίδιες τιμές ΕΟΠ προκαλούν διαφορετικού βαθμού βλάβες σε διαφορετικά άτομα, γεγονός που αποδίδεται στο διαφορετικό βαθμό ανθεκτικότητας των γαγγλιακών κυττάρων και του οπτικού νεύρου.

   Ως εκ τούτου, απαραίτητη για τη διάγνωση και παρακολούθηση του γλαυκώματος δεν είναι μόνο η μέτρηση της ΕΟΠ αλλά και ο έλεγχος των γαγγλιακών κυττάρων και των νευρικών ινών του αμφιβληστροειδούς με ειδικές εξετάσεις (Οπτική Τομογραφία Συνοχής-OCT) καθώς και ο έλεγχος της λειτουργίας του οπτικού νεύρου (εξέταση των οπτικών πεδίων).
   Ειδικότερα, η μέτρηση της ΕΟΠ γίνεται με το τονόμετρο επιπέδωσης Goldman, το οποίο και θεωρείται το πλέον αξιόπιστο, με τα διαφόρων τύπων αεροτονόμετρα καθώς και με πολύ εξειδικευμένες συσκευές μέτρησης της πίεσης (Οcular Response Analyser, Pascal). H μέτρηση της ΕΟΠ επηρεάζεται σημαντικά από το πάχος του κερατοειδούς με αποτέλεσμα τα τονόμετρα των δύο πρώτων κατηγοριών να δίνουν ορισμένες φορές ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά ευρήματα. Αυτό δεν συμβαίνει αν χρησιμοποιηθούν τα εξειδικευμένα όργανα της τρίτης κατηγορίας που λαμβάνουν υπ’ όψιν και τις βιομηχανικές ιδιότητες του κερατοειδούς.
   Ο έλεγχος των χαρακτηριστικών των γαγγλιακών κυττάρων και των νευρικών ινών του αμφιβληστροειδούς γίνεται κυρίως μέσω της απεικόνισής τους. Η απεικόνιση αυτή των γαγγλιακών κυττάρων και τα εξ αυτής συμπεράσματα για τη λειτουργία τους γίνεται με τους τελευταίας γενεάς οπτικούς τομογράφους συνοχής (OCT), οι οποίοι, χάρη στη μεγάλη διακριτική τους ικανότητα, είναι εξαιρετικά ακριβείς.
   Ο έλεγχος της λειτουργίας του οπτικού νεύρου επιτυγχάνεται με εξετάσεις οπτικών πεδίων με ηλεκτρονική οπτική περιμετρία, που χρησιμοποιούν εξειδικευμένους αλγόριθμους ώστε να μπορούν να ανιχνεύουν, το νωρίτερο δυνατό, τις βλάβες του οπτικού νεύρου και τις επακόλουθες διαταραχές των οπτικών πεδίων. H εξέταση που θεωρείται το gold standard για τα οπτικά πεδία είναι η Humphrey στατική περιμετρία.
   Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι ο έλεγχος για γλαύκωμα πρέπει να περιλαμβάνει την προσεκτική λήψη ιστορικού για την εκτίμηση τυχόν επιβαρυντικών παραγόντων, τη μέτρηση της ΕΟΠ με όλες τις ιδιαιτερότητές της, τον έλεγχο λειτουργίας των οπτικών πεδίων και την απεικόνιση των οπτικών νεύρων με OCT.

Διαγνωστική και Επεμβατική Οφθαλμολογία
Αλέξανδρος Φ. Ψινάκης

Ο Χώρος μας

Προσπαθώντας να είναι λειτουργικός και ευχάριστος…

Ο Εξοπλισμός

Η αξιοποίηση της τεχνολογίας αιχμής μεγιστοποιεί τη διαγνωστική εμβέλεια και διασφαλίζει καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Η Μέθοδος

Τηρώντας τις Αρχές, με μέθοδο και επιμονή, μπορούμε να βρίσκουμε λύσεις χωρίς να ξεχνάμε τον άνθρωπο.